Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu hemen kaydetmek gerekir, çünkü bellek kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı azaltır zira kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi değildir; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece notlar birbirini destekler. Tadım esnasında telefon uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak sık görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ama temiz başlar tabii ki bu sıralama her çubukta birebir geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü gerçek karakter genellikle burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve notalar koyulaşır ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle keskin olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır ve tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman aynı ışık ve sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. 1 belli belirsiz notayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı gösterir bu sayede odak dağılmaz ve not kalitesi artar. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda kalır ve ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not alabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes yapmak şarttır öte yandan ondalık notlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Ölçeği her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası en çok kullanılan puandır, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış çizgisinin eşit ilerlemesini da izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar erken belirir nitekim dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda çekiş daha yavaş gelir ve aromalar daha geç belirir ve bu çabukluk aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar ama şiddetini azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce dar çaplıyı sonra kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat ince olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara süresi yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki tat ile burnun yakaladığı koku hâlbuki bu iki kanal karşılıklı tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak burun geçişi denemesidir mesela ılık bir nefes kokuyu daha zengin açar. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş de narin notaları örter. Yoğunluk dilde düşük ama burunda belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra algı körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı de detay vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek aralarında deneme yapacaksanız bu ayrıntı daha da değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra ılık su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir damak en güçlü notayı dahi soluk gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları gölgeler ayrıca buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır ve aroma hissini düşürür. Puritos serisi nasıl içilir gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı içecekten hemen sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde çay da düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo formatında içim hızlı olduğundan aroma değişimi daha az bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı görmek özen ister bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü ise sedir notasını hızla gösterip biter zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu sebeple sakin ve dengeli çekiş tercih edilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca yazmak iyidir. Ölçü küçüldükçe tat ayrıntısı azalır, fakat yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını puro notlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme yoğunluk hakkında kesin bir fikir vermez yani her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman algıyı değiştirir bu düzen birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa benzer aromalar her seferinde yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası değişiyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da zaman kaybına yol açar. Tarih, puro adı ve puan deftere girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan açıldığında ilginç sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz cümleler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü ahşap tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan bakıldığında net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; aroma gücü ise tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı yönde ilerleme etmek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir örneğin ağır bir içim zayıf bir tatla birleşebilir. La cabaña aroma profili benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir duman notasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek lezzet verebilir tersi hâl da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki ürün arasında yoğunluk farkı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, aroma algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün çabuk yanar böylece baharatlı tonlar öne geçer bu nedenle ortam şartlarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli ortamda ise duman tıkanır ve lezzet silikleşir sıcaklık ise tütünün ısınma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net görülür değerlendirme anı planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava ortamdaki kokuları azaltır, parfüm de algıyı şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman ortamdaki nem veya esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada yapmak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada duman birikirse ikinci denemenin tadı yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla güçlüyse kül düzeni şaşar.